Asalari bejiz yetti xazinaning biri, deb hisoblanmaydi. Haqiqatan ham bu foydali hasharotning foydasi juda katta. Uning asali, zahri, suti propolisi, gulchangi ko‘pgina xastaliklarga davo. Shuningdek, uning mumi sanoatimizda muhim xomashyo hisoblanadi. Asalarilar o‘simlik gulini chetdan changlantirishi natijasida, ularning turlarini sog‘lomlashtirish va yuqori mahsuldor navlarni vujudga keltirishga sharoit yaratadi va ularning hosilini ma’lum darajada oshiradi. Asalari oilasi. Asalarilarning o‘rtacha oilasi 50–80 ming ishchi asalari, yuzlarcha erkak asalari va bitta ona asalaridan tashkil topadi. Shu bilan bir vaqtda, oilada tuxum, lichinka va g‘umbaklar ham bo‘ladi. Uyaning ko‘p qismini ishchi asalarilar tashkil etadi. Ishchi asalarilar uya asalarilariga va uchadigan dala asalarilarga bo‘linadi. Bahor va kuzda, ya’ni tabiatda gulchangi va gulshira ko‘proq bo‘lganda ishchi asalarilar 40–45 kungacha yashay oladi. Kuz va qishlovdan oldin tuxumdan chiqqan asalarilar esa, olti-yetti oy yashaydi. Erkak asalarilar oilaning vaqtincha a’zosi hisoblanadi. Ularning birdan-bir vazifasi ona asalarini ko‘proq urug‘lantirishdir. Erkak asalarilar bahor o‘rtalarida vujudga keladi. Ishchi asalarilar erkak asalarini faqat shira yig‘ish paytidagina boqadilar. Shira yig‘ish ishi tugashi bilan, erkak asalarilar raxmsiz suratda, uyadan haydab chiqariladi. Ona asalari uyadagi yagana urg‘ochi asalari bo‘lib, barcha asalarilarning onasidir. Yaxshi ona asalari kuniga 2000 tagacha tuxum qo‘yadi. Asalari oilasining sog‘lom bo‘lishi, ona asalarining sifatiga bog‘liq. Ona asalari besh yilgacha yashashi mumkin. Ammo ikki yoshga kirgach, uning tuxum qo‘yish qobiliti pasayadi va ko‘proq erkak asalari chiqadigan tuxum qo‘ya boshlaydi. Shuning uchun ham tajribali asalarichilar ona asalarini har yili almashtiradilar. Asalari zotlarini tanlash. Asalari zotlarini tanlash, sizga asalari oilasi qanday maqsad uchun zarurligiga bog‘liq. Kimdir uning asaliga shaydo bo‘lsa, kimdir uning uchib yurishini, uning ishini ko‘rib zavqlanib yashaydi. Agarda asalarining asali uchun oladigan bo‘lsangiz, u holda ko‘p asal beradigan asalari zotlarini tanlang. Asalarichilikda shu paytgacha ham hali inson tomonidan birorta ham asalari zotlari yaratilmagan. Shunga qaramasdan har bir hududning tabiiy iqlim sharoitiga moslashgan asalari zotlari bor. Mana shu zotlarni aborigen zot deb ataladi. Bugungi kunda yurtimizda ko‘p asal beradigan mahalliy zotli asalarilar bilan birga “O‘rta rus”, “Kulrang Kavkaz tog‘ asalarisi”, “Karpat” zotli asalarilar va boshqa joydan keltirilgan “Italiya” zotli asalari hamda Avstriyadan keltirilgan “Krainka” asalari zotlari tarqalgan. Asalari oilasi qancha asal beradi? Asalari oilasining asal berish miqdori va sifati turli omillarga bog‘liq. Umuman olganda bitta asalari oilasi o‘rtacha 15–20 kg. gacha asal bera oladi. Agar asalari oilasi to‘g‘ri parvarishansa va qaralsa, undan ham ko‘p asal olish mumkin. Ayrim asalarichilar esa bunday asalarilarni ko‘z qorachig‘iday asrab vaqti-vaqti bilan oziqlantirib, mo‘l-ko‘l asal olishga erishayaptilar ham. Ammo qancha asal berish, har bir asalari oilasida turlicha bo‘ladi. Bular albatta, ularni yaxshi serasal o‘simliklar joylashgan joyga ko‘chirib turishga va asalari zotiga ham boqliqdir. Foydasi birga-bir. Xullas, uy sharoitida 10 tagacha asalari oilasini boqish bemalol o‘zini oqlaydi. Xo‘sh, uy sharoitida