Zar iplar — zardo‘zlik san’atida qo‘llaniladigan, tilla yoki kumush rangdagi hashamdor, yaltiroq iplar bo‘lib, asosan qadimiy kashtachilikda, kiyim-kechak va uy-ro‘zg‘or buyumlarini bezashda ishlatiladi. Ular tarkibiga ko‘ra haqiqiy (tilla/kumush) yoki sun’iy (metallashtirilgan) bo‘lishi mumkin, asosan kashtado‘zlikda mato yuzasiga qalin naqsh solish uchun qo‘llaniladi.
Zar iplar haqida asosiy ma’lumotlar:
Tarixi: Zar bilan tikish (zardo‘zlik) tarixi juda qadimiy bo‘lib, Bobil va Vizantiya madaniyati bilan bog‘liq holda rivojlangan.
Turlari: Zardo‘zlikda asosan ikki xil zar ip ishlatiladi:
Qalin (qil) zar: Asosan to‘ldirma (bosma) kashtalar uchun.
Ingichka zar: Nozik naqshlar va zanjira choklar uchun.
Ishlatilishi: Zar iplar bilan kiyimlar (to‘n, do‘ppi), poyabzal, yostiq jildi, chodir va boshqa hashamdor buyumlar bezatiladi.
Texnikasi: Zar iplar to‘g‘ridan-to‘g‘ri matoga tikilmaydi. Avval oddiy, mustahkam ip patilaga o‘raladi, so‘ngra o‘sha ip ustidan zar iplar ulanib, matoga naqsh solinadi.