Наслли қорамоллар (зотдор қорамоллар) маҳсулдорлик йўналишига кўра учта асосий гуруҳга бўлинади: сут йўналиши, гўшт-сут (аралаш) йўналиши ва гўшт йўналиши. Ўзбекистон иқлими ва фермер хўжаликлари учун энг оммабоп ва юқори маҳсулдорликка эга бўлган асосий наслли қорамол зотлари қуйидагилардан иборат:
1. Сут йўналишидаги наслли зотлар
Бу зотлар жуда серсут бўлиб, сут фермалари ташкил этиш учун энг мақбул танлов ҳисобланади.
- Голштин (Holstein): Дунёдаги энг серсут зот. Ранги қора-ола ёки қизил-ола. Наслли сигирлар йилига соф ва тўғри парваришда 8 000 дан 12 000 литргача сут беради. Сутининг ёғлилиги 3.6–3.8% атрофида бўлади.
- Қора-ола зот (Черно-пестрая): Маҳаллий шароитга тез мослашувчан ва иқлимга чидамли. Сигирлари йилига ўртача 3 500–4 500 литр сут беради (рекордчилари 10 000 литрдан ошади). Сўйим чиқими 54–58% ни ташкил этади.
- Қизил чўл зоти: Иссиқ ва қурғоқчил иқлимга жуда яхши мослашган. Шу сабабли Қашқадарё, Сурхондарё, Бухоро ва Хоразм каби воҳаларда кенг боқилади. Йиллик сут соғими ўртача 3 000–4 000 литрни ташкил этади.
-
2. Гўшт-сут (аралаш) йўналишидаги наслли зотлар
Бир вақтнинг ўзида ҳам юқори сут соғими, ҳам тез вазн йиғиш хусусиятига эга универсал зотлардир.
- Симментал (Simmental): Ўзбекистонда энг кўп харид қилинадиган наслли моллардан бири. Европада (Австрия, Германия) кенг тарқалган. Сигирлари 550–600 кг, буқалари 850–1000 кггача вазн босади. Йилига 4 000–5 500 литр сут беради. Бузоқлари тез ўсади.
- Швиц зоти (Schwyz): Қўнғир тусли, бақувват тана тузилишига эга зот. Айниқса тоғ ва тоғолди ҳудудларда боқишга жуда мос келади. Ўртача сут маҳсулдорлиги 3 000–3 500 кг бўлиб, сутининг ёғлилиги юқори (3.7–3.8%) ҳисобланади.
3. Гўшт йўналишидаги наслли зотлар
Бу зотлар соғиб олинадиган сут ҳажми камлиги (фақат бузоғини боқишга етадиган) лекин жуда тез гўшт вазни олувчи хусусияти билан ажралиб туради