Sheluxa (shulxa) — chigitdan (paxta urug‘idan) moy olish jarayonida hosil bo‘ladigan qo‘shimcha mahsulot (po‘choq) bo‘lib, asosan chorvachilikda to‘yimli ozuqa (yem) sifatida ishlatiladi. [1]
Uning kimyoviy va ozuqaviy tarkibi quyidagi asosiy moddalardan tashkil topgan:
Kimyoviy tarkibi
- Kletchatka (tola / sellyuloza): 36% – 48% (eng katta qismini tashkil qiladi va hazm qilish tizimi uchun muhim).
- Lignin: 19% – 32%.
- Azotsiz ekstraktiv moddalar: taxminan 37%.
- Oqsil (protein): 4% – 6%.
- Yog‘lar: 2% – 3%.
- Erkin gossipol: taxminan 0,02% (gossipol paxta tarkibidagi zaharli modda bo‘lib, sheluxada uning miqdori juda kam va xavfsiz me'yorda bo‘ladi). [1, 2]
Ozuqaviy qiymati (1 kg mahsulotda)
- Ozuqa birligi: 0,21.
- Haqiqiy oqsil miqdori: 10 gramm.
- Makroelementlar: 1,9 gramm kalsiy va fosfor. [1]
Sanoatda qayta ishlanishi
Gidroliz sanoatida 1 tonna sheluxani qayta ishlab, quyidagi mahsulotlarni olish mumkin: [1]
- 85 litr spirt.
- 300 kg linolit (qurilish plitalari).
- 20 kg sirka kislotasi. [1]