Ер тайёрлаш ва текислаш — юқори ҳосил олиш, сув ресурсларини тежаш ва тупроқ унумдорлигини сақлашга қаратилган энг муҳим агротехник тадбирлар мажмуидир. Тўғри текисланган майдонда сув бир текис тақсимланади, ўғитлар самарадорлиги ошади ва қишлоқ хўжалиги техникаларининг иш унумдорлиги сезиларли даражада юқори бўлади.
Ер майдонларини экиш ва суғоришга тайёрлаш жараёни бир нечта асосий босқич ҳамда усуллардан иборат:
1. Ер тайёрлашнинг асосий босқичлари
- Кузги шудгорлаш: Тупроқни чуқур юмшатиш, бегона ўтлар ва зараркунандаларга қарши курашишнинг асоси ҳисобланади.
- Баҳорги бороналаш: Тупроқнинг юза (8–10 см) қатлами етилиши билан намликни сақлаб қолиш ва майда кесакларни эзиш учун ўтказилади.
- Шўр ювиш: Тупроқ таркибидаги зарарли тузларни ювиб юбориш учун майдонларни суғоришга тайёрлаш босқичи.
2. Ер текислаш турлари ва усуллари
- Капитал (асосий) текислаш: Янги ўзлаштирилаётган ёки рельефи жуда бузилган ерларда бульдозер ва скреперлар ёрдамида йирик дўнгликларни қирқиб, чуқурликларни тўлдириш.
- Жорий (эксплуатацион) текислаш: Ҳар йили экиш олдидан дала юзасидаги майда микрорельеф нотекисликларини бартараф этиш учун узун базали текислагичлар ёрдамида бажарилади.
- Лазерли текислаш: Энг замонавий ва юқори аниқликдаги усул. Лазер тизимлари ёрдамида дала юзаси мутлақо текис ҳолатга келтирилади, бу эса суғориш сувини 30-40% гача тежаш имконини беради.
3. Ер текислашнинг афзалликлари
- Сув дала бўйлаб бир хил тарқалади ва шўрланиш хавфи камаяди.
- Уруғларнинг бир текис униб чиқиши ва ривожланиши таъминланади.
- Экинларни парваришлашда техникаларнинг ёнилғи сарфи камаяди.